برق گرفتگی و ایست قلبی
ضربان قلب انسان با توجه به سن افراد فرق می کند. این ضربان بین ۷۰ تا ۱۰۵ بار در دقیقه است .ضربان، یا به بیان دیگر فرکانس برق شهری در هر ثانیه ۵۰ بار و در هر دقیقه ۳۰۰۰ بار است.
وقتی شخصی با برق تماس پیدا می کند، یا در اصطلاح برق او را می گیرد، بدن انسان می خواهد تعداد ضربان قلب خود را با فرکانس برق شهر یکسان کند و قلب شروع به افزایش ضربان می کند ؛ اما چون قادر نیست در هر ثانیه ۵۰ بار طپش داشته باشد، از این رو در همان لحظات نخستین، با افزایش ضربان، شدت جریان خون را زیاد و با افزایش آن، قلب و شریان ها پاره می شود و دریچه های قلب به سبب پارگی از کار می افتد و متوقف می شود و فرد فوت می کند.
شدت جریان ایمن در برابر برق گرفتگی
شدت جریان ایمن حداکثر ۳۰ میلی آمپر و مقاومت ۱۰۰۰۰-۵۰۰ اهم و متوسط ۱۳۰۰-۳۰۰۰ اهم توصیه شده است. در برابر شدت جریان، عبور جریان بیشتر از این مقدار موجب فیبرلاسیون بطنی (انقباض سریع، تند و نامنظم تارهای عضلانی قلب را می گویند) می شود. این انرژی دارای اثرات زودرس و دیررسی است که انسان برق گرفته را گرفتار می کند. این اثرات شامل:
۱- اثرات زودرس
باعث پرت شدگی فرد برق گرفته، انقباض عضلانی، لرزش و شوک می شود که بنا به شدت جریان، این علائم خفیف یا شدید خواهند بود.
۲- اثرات دیررس
باعث اختلالات قلبی و عروقی، آریتمی ضربان قلب، کاهش یا افزایش فشار خون، لخته شدن خون، کاهش حافظه، اختلالات حسی و عصبی، عفونت عنبیه، کاهش بینایی، عوارض کلیوی و در نهایت منجر به مرگ می شود.
اما لازم به ذکر است که کلیه این عوارض بستگی به عبور جریان از بدن، شدت جریان عبوری، مسیر عبور جریان، بافت بدن، چاقی و لاغری و رطوبت بدن دارد.
عوامل ایجاد برق گرفتگی
مهم ترین عواملی که در ایجاد برق گرفتگی نقش دارند، به قرار زیر است:
۱- حداقل ولتاژ برق گرفتگی
به طور کلی مقدار اختلاف پتانسبلی که بدن یک فرد می تواند بدون هیچ عارضه ای تحمل کند بستگی به نوع جریان و زمان دارد. به طور کلی حد آستانه تحمل افراد نسبت به جریان های متناوب، کم تر از جریان برق مستقیم است.
بر اساس استاندارد کشور انگلستان حداکثر ولتاژ مجاز تماس در فرکانس ۵۰ هرتز برای جریان برق متناوب، ۵۰ ولت و در استاندارد آلمان ۶۵ ولت است و هر دو نوع استاندارد یاد شده برای جریان مستقیم ولتاژ ۱۲۰ ولت را پیشنهاد کرده اند. لازم به ذکر است برای جانوران در برق متناوب ۲۵ ولت و مستقیم ۶۰ ولت است.
مقاومت بدن
از آن جایی که بخش اعظم بدن انسان را آب و مایعات الکترولیت تشکیل داده است، در حالت کلی بدن انسان یک جزء تقریبا رساناً محسوب می شود. اما بخاطر مقاومتی که دارد بخشی از انرژی وارده را به حرارت تبدیل می کند. هرچه مقاومت بدن انسان بیشتر باشد، بخش بیشتری از انرژی به صورت گرما به هدر می رود. در نتیجه این گرما تجزبه مایعات داخل بدن است.
به طور کلی ، عوامل زیر در مقدار مقاومت بدن انسان در برابر جریان الکتریکی موثرند:
ضخامت پوست
میزان رطوبت ، درجه حرارت و مقدار نمک پوست
فشار تماس پوست با قسمت برق دار
شدت جریان برق
مسیر عبور جریان
مدت عبور جریان
نوع جریان الکتریکی و بسامد آن
۵- مسیر عبور جریان در بدن
مسیر عبور جریان و نیز سطحی که جریان آن از بدن می گذرد می تواند نقش به سزایی در پیامدهای حادثه داشته باشد. به عنوان مثال در صورتی که مسیر جریان دست به دست باشد شدت پیامدها بسیار وخیم تر خواهد بود، در صورتی که برق گرفتگی در سر باشد علت اصلی مرگ خفگی است.
